9. haftada organlarin farklilasmasi giderek belirginlesir. Kemik ve kikirdak olusumlari baslar. Kol ve bacak tomurcuklari uzar. Dirsek ve diz belirlenmeye baslar. Göz ve kulak belirginlesir. Baliga benzer sekilde yanlarda olan gözler orta hatta dogru çekilir. Ilk idrar üretilmeye baslar. Bu haftanin sonunda embriyo 18 mm’ye ulasir.


9. haftada organlarin farklilasmasi giderek belirginlesir. Kemik ve kikirdak olusumlari baslar. Kol ve bacak tomurcuklari uzar. Dirsek ve diz belirlenmeye baslar. Göz ve kulak belirginlesir. Baliga benzer sekilde yanlarda olan gözler orta hatta dogru çekilir. Ilk idrar üretilmeye baslar. Bu haftanin sonunda embriyo 18 mm’ye ulasir.

10. haftada cinsiyet distan ayirt edilemez ama farklilasma baslar. Bu hafta sonunda 30 mm olan embriyo giderek insan taslagina daha fazla benzemeye baslamistir. Sinir sistemi olgunlasmasinda önemli bir adim beyin dalgalari üretilmeye baslar. Bagirsaklar karin içine çekilir. Ayak parmaklari ve tirnaklar belirmeye baslar. Hareketler ultrasonda daha belirgin olarak izlenebilir. Bu hafta organogenez döneminin yani organlarin farklilasma döneminin sonudur. Bundan sonra farklilasma olmaz olgunlasma dönemi baslar.

11. haftanin baslangici (ya da döllenmeden itibaren 9. haftadan itibaren artik embriyonel dönem biter ve fetal dönem baslar). Yani bu haftaya kadar embriyo olarak adlandirilan bebek bundan sonra fetus olarak adlandirilmaya baslar. Bu dönemde genital farklilasma devam eder. Hafta bittiginde fetus artik 50 mm olmustur.

12. haftada fetusun yüz profili artik insan yüzüne benzer. Cinsiyet farklilasmasi tamamen tamamlanmamis olmasina karsin ayirim edilebilecek düzeye gelir. Disetlerinde süt dislerinin yerleri belirginlesir. Bu haftaya kadar üst damak agiz içinde iki yanda iken orta hatta birlesmeye baslar. Bu döneme kadar olan problemlerde yarik damak dudak olusabilir. Kulaklar hemen hemen olusmustur ama normal yerinden asagidadir. Ses telleri olusumunu tamamlar. Bu dönemde organlarin fonksiyonlari yerine oturmaya baslar. Safra salgisi, hormonlarin salgilanmalari, insülin salgisi az da olsa baslamistir. Sinir sistemi olgunlasmasi devam eder ve fetusta refleksler gelisir. Fetal kemiklerde kemiklesme odaklari görülmeye baslar. Cilt ve tirnaklar gelismistir. Tek tük saç olabilir. Fetus bu haftanin sonunda 6-7 cm olur.

Gebelikte 13-16 Hafta
13. hafta bitimi ile birlikte gebeligin bir dönemi biter ve yeni bir dönemi baslar. Gebelik süreci 3 bölümde ya 3 trimesterde incelenir. Bu hafta sonunda 14. hafta ile birlikte 1. trimester biter ve 2. trimester baslar. 13. hafta bitimi ile birlikte gebeligin bir dönemi biter ve yeni bir dönemi baslar. Gebelik süreci 3 bölümde ya 3 trimesterde incelenir. Bu hafta sonunda 14. hafta ile birlikte 1. trimester biter ve 2. trimester baslar. Bu haftada organlar olgunlasmalarina ve fetus büyümeye devam eder. Kulaklar normal pozisyonuna dogru hareketlenir. Bebegin cinsiyeti de distan bakildiginda artik kolaylikla saptanabilir. Bebegin basi daha önceleri gövde ile bitisik gibi iken artik boyun belirmeye ve uzamaya baslar. Ultrason ile cinsiyeti görmek için erkendir, bazi bebeklerde özellikle erkek ise ve pozisyonu çok uygun ise görülebilir ama çogunlukla ultrasonla bu haftada cinsiyet saptanamaz. Bu haftalarda çocuk ile anne arasinda besin ve oksijen alisverisini saglayan plasenta da artik tam anlamiyla olusmustur. 14. hafta ile birlikte 2. trimester baslar. Ilk trimester organlarin olusma ve gelisme dönemi iken, 2. trimester organlarin ve sistemlerin olgunlastigi ve fonksiyonel hale geldikleri dönemdir. Bu haftalarda bebegin artik hayati boyunca ayni kalacak parmak izi bile olusmaya baslar. Bütün sistemler artik az ya da çok fonksiyon yapmaya baslarlar ancak tabii ki bu fonksiyonlar kisitlidir. Ultrason ile bakildiginda artik kol, bacak ve vücut hareketleri çok belirgindir. Solunum hareketleri de bu haftalarda baslar. Bu haftada fetus boyu artik 10 cm olur, agirligi da 25 gramdir. 15. haftada fetusta tüyler belirmeye baslar. Bu tüyler eriskin tüylerinden daha farkli, incedir ve lanugo olarak adlandirilir. Bu dönemde fetusun cildi ince ve hatta seffaf gibidir ve cilt alti damarlar görülebilir. Bu haftada kemik ve kas dokusunun da gelisimi hizlanir. El ve ayak tirnaklarindaki uzama hizlanir. Bebek bu haftada bilinçli olmasa da refleks olarak emme hareketine baslar. Yeterince sansli olundugunda parmak emme hareketi ultrason ile görülebilir. 16. haftada artik göz ve kulaklar olmasi gereken lokalizasyona gelmislerdir. Sistemlerin fonksiyonlari daha da artar. Fetusun yuttugu amniyon sivisi, siviya dökülen hücreler ve sindirim sisteminden salgilanan salgilar bir çesit ilkel diski olan mekonyumu olusturmaya baslamistir. Sinirlerde sinir sistemi olgunlasmasinin en önemli adimlarindan biri olan myelinizasyon yani sinirlerin myelin denilen madde ile kaplanmasi baslar. Göz kirpma refleksi, isik refleksi gibi refleksler belirir. Ultrason ile bebegin cinsiyeti bu haftada çogu zaman rahatlikla görülür ancak bazen pozisyonla ilgili özellikle kiz bebeklerde görülmeme sansizligi da olabilir. 16. haftanin sonunda bas-popo mesafesi 12 cm’dir ve bebek 110 gram agirligindadir. Gebelikte 17-20 Hafta   Fetus artik hizli büyüme evresine girer, cilt altinda yag depolanmaya baslar dolayisiyla bu zamana kadar yavas artmis agirlik lineer olarak artmaya baslar. Cilt alti yag dokusunun artmasi nedeniyle cildin seffaf görünümü kaybolmaya baslar. Bebek hareketleri belirginlesir ve artik anne tarafindan hissedilmeye baslar. Ancak, bazi anneler özellikle ilk gebeligi olanlar 20-22. haftaya kadar hareketleri algilamayabilirler. Bebegin 20-120 dk arasinda degisen uyku ve uyaniklik periyotlari olur. Uykuda olmadigi sürelerde çogu anne tarafindan hissedilmeyen 10-40 arasinda hareket yapar. saatte hareketleri uyku-uyaniklik durumuna göre degisebilir. Fetus artik ellerini açip kapayabilir. Bu haftalarda kemiklerde sertlesme devam eder. Ciltte “verniks” denilen krem seklinde bir madde üretilmeye baslar. Bu madde fetusun yüzeyini kaplar ve uzun süre sivi içinde kalmanin etkilerine karsi korur, ayrica dogum sonrasi isi degisimlerine karsi da koruyucudur. Bu haftalarda kaslar ortaya çikmaya baslar. Lanugo adi verilen tüyler daha çok yüz ve boyun etrafinda olmak üzere tüm vücudu kaplar. Kaslar ve saçlar iyice belirginlesir.20 haftanin doldurulmasiyla artik yol yarilanmistir. Bu haftaya kadar olan gebelik kayiplari “düsük” olarak adlandirilirken 20. haftadan sonra “erken dogum” olarak adlandirilir. Bu haftaya kadar sinir sistemi haricinde tüm sistemler olgunlasmalarini büyük ölçüde tamamlamislardir. Ancak, sinir sisteminin olgunlasmasi daha uzun süreçlidir ve hatta dogumdan sonra 5 yasina kadar devam eder. Bu dönemde sinir sisteminin olgunlasmasi da hizlanir. Göz kirpma hareketleri belirginlesir. Koku, tat, isitme, görme ve dokunma duyulari iyice aktif olmaya baslar. Kiz bebeklerde yumurtaliklarda ilkel yumurta hücrelerinin olusumu tamamlanir. Bundan sonra yeni yumurta hücresi olusmaz. 20. haftaya kadar olusan 6 milyon yumurta hücresinin büyük kismi doguma kadar kaybolur ve dogumda 2 milyon yumurta hücresi kalir. Ergenlik dönemine girildiginde ise 400 bin yumurta hücresi kalmistir. Yumurta hücrelerinin tamamen tükenmesi ise ilerleyen yaslarda menopoza neden olur. Erkek bebeklerde ise prostat bezi gelisimini tamamlar. Testisler karin boslugundan torbalara dogru inmeye baslar. 20 haftanin sonunda artik bebek 300 gramdan daha agirdir Gebelikte 21-28 Hafta   Bebegin hizli ve neredeyse geometrik oranda olan büyümesi biraz yavaslar. Bebegin basi vücuda göre oransal daha büyük olsa da minyatür bir insan görünümündedir. Kalp kasi daha güçlendiginden fetusun kalbi, kani çok daha etkili sekilde pompalamaya baslamistir. Bu haftalarda artik bebegin isitme duyusu tam fonksiyoneldir. Artik sesleri duyabilir ve hatta tepki de verebilir. Gözler artik tamamen gelismistir ama iris denilen gözün renkli kisminda pigment (renk veren madde) olmadigindan göz rengi belli olmamistir. Dudaklar iyice belirginlesir ve hatta 4 boyutlu ultrasonda gülümseme hareketleri bile gözlenebilir. Ciltte yag depolanmasi devam eder ve karakteristik olarak kirisik görünümdedir. 24. haftadan itibaren bebegin algilarinin önemli bir kisminin gelistigi ve bebegin uyaranlara refleks degil, bilinçli cevap verdigi yönünde veriler bulunmaktadir. Bütün organlar gelisimini tamamladigi ve olabilecek anormallikler bu zamana kadar belirginlestigi için anomali taramasi amaciyla ultrason yapmak için en uygun dönem bu haftalardir. Akcigerlerde solunum kanallarindaki dallanma artmistir ancak “terminal alveoller” denilen kanallarin en uçlarindaki oksijen alis verisini saglayan hava kesecikleri tam gelisemediginden bu haftada dogan bebek nefes almaya çalisir ancak bir çogu bunu basaramaz.20. haftadan sonra olan dogumlar erken ya da preterm dogum olarak adlandirilsa da 24 haftaya kadar dogan bebeklerin yasama sansi hemen hemen yoktur. Ancak, 24. hafta yasam siniridir ve bu haftadan sonra dogan bebeklerin yasam sansi olabilir. Bu yasam sansinin gerçeklesebilmesi için bebek dogar dogmaz yenidogan yogun bakim ünitesinde yasamsal fonksiyonlarin çok iyi sekilde desteklenmesi gerekir. Yine de 24 haftada dogan bebekler için yasam sansi en iyi merkezlerde bile en fazla %20’dir 24 haftanin sonunda bebek artik 630 gram olmustur. 25-28 hafta (YASAM SINIRINI GEÇIYORUM) 24. haftadan sonraki her haftada bebegin dogdugu zaman yasama sansi iyi bir yasamsal destek de verildiginde belirgin olarak artar. Yenidogana yogun destek verilebilen merkezlerde 24. haftada %20’ye kadar ulasabilen yasama sansi 25. haftada %50 olur. 25 haftadan sonraki her gün yaklasik %4 artarak 29 haftada %90’lara ulasabilir. Ancak, bu haftalarda dogan bebekler yasatilsa da bunlarda ciddi zihinsel problemler ve spastisite gibi handikaplar olabilir. Örnegin 24. haftada dogan bebekte ciddi bir nörolojik problem olma riski %90 iken 25. haftada %75’e düser. 26. haftadan sonra bu risk belirgin olarak düser. Nörolojik problemden kasit bebekte zihinsel bir problem ya da spastisite olmasidir. Bu haftalarda tat duyusu büyük ölçüde gelisir Ayrica, disler de gelisir. Cilt alti yag dokulari olgunlasmaya devam eder. Cilt kirisik görünümlü, kirmizi renktedir ve verniks ile kaplidir. Bebegin akcigerlerinde hava kesecikleri ve damar yapilari olusmaya baslar. Akcigerler solunum yapabilme kapasitesini kazanmaya baslamistir.Bu dönemde bebegin göz rengi de belirmeye baslar. Gözünü açip kapama hareketi belirginlesir. Gözler tümüyle isler durumdadir. Kaslari ve kirpikleri olusmustur, saçi uzamaya devam etmektedir. Seslere ve diger uyaranlara verdigi tepkiler de daha fazla anlam kazanir. 27. haftanin sonu 28 haftanin basi gebeligin yeni bir döneminin 3. trimesterin baslangicidir. 28 haftanin sonunda bas popo mesafesi 25 cm’dir ve fetus yaklasik 1100 gram agirligindadir.

Gebelikte 29-32 Hafta
Bu haftalarda bagisiklik sistemi gelismeye baslar. Bebeginizin cildini kaplayan ve lanugo adi verilen ince tüyler artik yavas yavas kaybolmaya baslarken el ve ayak tirnaklari yavas yavas uzar. Cilt hala kirmizi ve kirisiktir. Göz kapaklari düzenli olarak açilip kapanir. Kan hücresi üretimi gebeligin erken dönemlerinde karacigerde yapilirken bu haftalarda kan hücreleri artik eriskindeki yapim yeri olan kemik iliginde üretilmektedir. Öte yandan bebek artik etrafinin farkina varmaya baslar. Bu haftalardaki bebek isik farklarinin ayrimindadir. Erkek bebeklerde testisler torbaya inis sürecini tamamlamak üzeredir. Cilt alti yag dokusu gelismeye devam ettikçe bebeginizin seffafmis izlenimi veren cilt rengi kirmizidan pembeye dogru dönmeye baslar. Bu haftada bebeginizin hareketleri belirgin olarak artar. Tirnaklar tamamen gelismis ve parmak uçlarina kadar uzamistir. 32. haftanin sonunda fetusun bas-popo mesafesi 28 cm agirligi ise ortalama 1800 gramdir. 32. haftadan sonra bebegin büyüme hizi yavaslar ancak kilo alimi yine de hizlidir.

Dogumlarin 20’si 38 haftadan önce olurken %75’i 38 haftadan sonra olur. Gebelik süresi 40 hafta olarak bilinse de gerçekte ancak bebeklerin %5’i tam 40. haftanin doldugu günde dogar. Yine de büyük çogunluk beklenen dogum tarihinin 5 gün öncesi veya 5 gün sonrasinda dogar.

Gebeliklerin %5’inde 42 hafta dolmasina ragmen sancilar baslamayabilir. Bu bebekler ciddi sekilde amniyon sivisinin azalmasi ve buna bagli fetal sikinti riski altindadir. Bu riskler 40 haftadan sonra giderek artar ve 42. haftada maksimum olur. Bu nedenle, 40 haftada hala dogmamakta inat eden bebekler yakindan takip edilmeli ve 42 haftada hala dogmamissa müdahale edilmeli ve dogurtulmalidir.

Dogum Yeni Hayat

Ve iste bebegin anne rahminde geçirdigi yaklasik 40 haftalik hayata hazirlik dönemi bitmistir. O ana kadar hareketleri ile size içinizde varligini sürekli hissettiren ve doktorunuzun size ultrason araciligiyla indirekt olarak gösterdigi bebeginiz caniyla kaniyla karsinizdadir ve artik sizin hayatiniz içinde resmen yer almaya baslamistir. O da artik sizin ailenizin bir parçasi ve kendi basina bir bireydir. 40 hafta süren uzun bir yolculugu bitirmis ama hayat denen çok daha zorlu yeni bir yolculuga baslamistir